Tiyatro eğlence yeri değil, büyükler mektebidir.

                                            Muhsin Ertuğrul

“Türkiye… Tiyatro… Uyanmak” adlı makalemde “Komediyse gelirim.” diyen seyircilere ateş püskürmüştüm; oysa şimdi daha da kızgınım. Çünkü amatör ya da profesyonel olan ve bir oyun sahnelemek isteyenler, hem e- posta yoluyla hem telefonla arayarak hem de birebir görüşmelerde, “Komik olan oyun teksti önerir misiniz?” diyorlar! Üstelik siteleri ve e- posta gruplarını incelediğimde her yıl yüzlerce kişinin bu tür ilanlar bıraktığını gördüm.

Bir yazar; aslında onu rahatsız eden bir problemi yazar. Bir şeylerden şikâyetçidir ve yazdığı eserle rahatsız olduğu bu durumu düzeltmeye uğraşır; en kötü ihtimalle, yazdığı eseri okuyan ya da izleyen insanların, bu durumun farkına varmasını ister.

Bir yönetmen; bir eseri okuduğunda problemi anlar, durumu oyuncularla paylaşır. Tam bu noktada işin içine bir de estetik kaygı girer. Yönetmen, bu kaygıyla, problemi çözerek ya da çözümü seyirciye bırakarak, sahneye koyar.

                   Tiyatronun amacı da aracı da insandır. İnsan ise toplumsal bir varlıktır. Töre olgusu her dönemde toplumsal yapı içerisinde insanı koşullandırıp yönlendiren önemli bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. İşte bu nedenledir ki geleneksel toplum yapısını koruyan Türkiye toplumunun yaşantısında önemli bir yeri olan töre olgusunun, çağdaş Türk tiyatrosuna yansımalarını araştırmak ve oyun yazarlarının töre olgusuna yaklaşımlarını tespit etmek, bir zorunluluk olmaktadır.

     Tanzimat döneminde yoğunlaşan ve Cumhuriyetle birlikte sistemli olarak yürütülen, çağdaş, modern, uygar bir toplum olmayı ifade eden Batılılaşma süreci, Osmanlı döneminden kalma gelenekçi yapının kırılmasına neden olmuştur (Berkes, 1997). Ancak, kırılan geleneksel yapı ve değer yargılarının yerine yenisi koyulmaya çalışılırken toplum, yaşadığı değerler karmaşasında bir çok alanda, değişik boyutlarda çatışmalar yaşamıştır. Bu ikilem sonucu yaşanan çatışma süreci günümüzde de devam etmektedir (Tunaya,1999). Geleneksel değer yargılarının koşullandırdığı toplumumuzun, bugün de bu değerlerin etkisinden kurtulamadığını din istismarının, dine dayalı devlet özlemlerinin geldiği noktadan, buna bağlı olarak yaşanan laik-antilaik çatışmalarından anlamak mümkündür. Her gün gazete manşetlerine yansıyan, yazılı ve görsel basına taşınan kan ve namus davası öç ve kıskançlık cinayetleri, kuma, başlık parası, kız kaçırma, bekaret konulu haberler, törelerin günümüz insanı için de önemli bir olgu olmaya devam ettiğini göstermektedir.

Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı "Y U Ğ " Devlet Tiyatrosu  Rejisörü Dr. Rasim AŞIN tarafından 2005 yılında "YUĞ" Çocuk Tiyatrosu birimi olarak çalışmalarına İGRA ( OYUN ) adı ile başlamıştır.

İlk oyunu MEVLANA hikayelerinin çocuklar için uyarlanmış halini 5-6-7 yaş ve 8-9-10 yaş çocuklarının psikolojisine  uygun olarak sahnelenen "G E L "  adlı eseri olmuştur!

Çocukların hayatında oyun ve oyun anlayışının önemini vurgulayan

OYUN ÇOCUK TİYATROSU`nun Kurucusu ve Genel Sanat Yönetmeni, Eğitmeni Rasim AŞIN çocukların yaş ve psikolojilerine uygun oyun metni ve oyunculuk-reji anlayışını PSİKOSOF TİYATRO POETİKASI ile kurgulayıp kendi çocuk tiyatrosu formasının arayışları içindedir!

Kişiliği oturmuş bir yetişkini birkaç saatlik tiyatro yaşantısıyla etkilemenin ve onu değiştirebilmenin olası olup olmadığı çağdaş tiyatro kuramcılarınca tartılmaktadır. Yetişkin izleyiciyi, dolayısıyla toplumu, tiyatro yoluyla etkileyip değiştirmenin mümkün olup olmadığı tartışıladursun, tiyatronun bu görevini çocuk tiyatrosu yoluyla gerçekleştirmesi olasıdır. Yani Bertold Brecht’in dediği gibi tiyatronun bir değiştirme gücünden söz edeceksek, çocuk tiyatrosu için bu yüzde yüz geçerli olsa gerek. Yaşam denen zorlu yolu henüz yeni adımlamakta olan çocuklarımızın önlerine çıkacak engelleri aşmalarına yardımcı olmak, ayaklarına değerek canlarını acıtacak taşları ayıklamak, böylece daha az zarar görerek büyümelerini sağlamak için tiyatroyu etkili bir araç olarak kullanmak olasıdır.

Çocuk tiyatrosu yoluyla henüz gelişmekte olan genç birey, istenen yolda geliştirilip değiştirilebilir ve geleceğin toplumu kısa değilse de uzun vadede yaratılabilir. Yanlış uygulamalar sonucu çocuğun tiyatrodan yarar değil zarar görebileceği de göz önünde tutulmalıdır. Bu nedenledir ki çocuk tiyatrosu, yetişkinlere yönelik tiyatrodan çok daha titizlik ve sorumluluk gerektiren bir iştir.

Savaş Dinçel’le ilk kez 1989 yılında Yusuf Kurçenli ile birlikte oluşturduğumuz Işık Film’in Beşiktaş’taki  ofisinde tanıştık..Haldun Taner’in “Ay Işığında Şamata” adlı öyküsünden 4 bölümlük bir TV dizisinin senaryosunu yazacaktı… Hemen de yazdı senaryoyu..TRT’ye önerdik zaman yitirmeden ancak, sakıncalılardan oluşan bir ekibin önerisi olduğundan olsa gerek, reddedildi projemiz…

Sonra sevgili dostum Müjdat Gezen’in büyük bir özveriyle gerçekleştirdiği MSM’nin  (Müjdat Gezen Sanat Merkezi) oluşmasıyla daha sık görüşmeye başladık..İkimiz de orda öğretmen olarak görevliydik.. Bu nedenle de sıkça birlikte olma şansımız oluyordu..

        Sevgili tiyatro sanatına gönül veren dostlar!

        Size bugün Azerbaycan tiyatrosunda farklı çalışmalar yapan bir kurum ve onun sanatsal duruşundan bahsedeceğim genel hatları ile.. İlginizi çekeceğine inanıyorum!  AZERBAYCAN “YUĞ” DEVLET TİYATROSU her ne kadar devlet tiyatrosu olsa da tamamen serbest-laboratuar-deneysel çalışan bir tiyatro kurumudur. YUĞ sözünün definitsiyasını-anlamını araştırırsanız göreceksiniz ki çok önemli bir tiyatro-sahneleme-oyun-anma formasının açılımını göreceksiniz..

        "YUĞ tiyatrosu`nun Poetikasını  ( PSİKOSOF  TİYATRO POETİKASI )  kısaca açıklamak gerekirse: Ruhun hikmeti ile serbest yaradıcılığını Kwant psikolojisi (Kuantum fizik anlayışının düşünce alanında bedenlenmiş hali) ve Türk Milli Sanat düşüncesinde gelişdiren "Psikosof" tiyatro poetikası..."  Kuantum düşünce tekniği ile ilintili bir durum ama bir teknikden çok psikoloji bilimi ile ilgili bir sahne süreci.. sahnede var olma anı ile ilgili.. Çok  kuramsal alana girmek istemiyorum..

    Bir ağaç ki köklerinde canların canını taşıyan, bir ağaç ki, onun acısıyla kendini yollara vuran bir ananın yoluna çıkıp, derdini anlatan. Bir ana ki, oğlunun ateşiyle yanıp tutuşan, onun canına, onun ruhuna, onun uğruna her şeyini feda eden….

Turgay Nar’ın kaleminden çıkan, Hüseyin Köroğlu’nun yönetmenliğinde beden bulan “Divane Ağaç” oyunu, insan ruhunda uzun ve zorlu yolculuğun kapılarını açıyor. Bir annenin doğum sancılarını, sadece bebeğine değil, hayata karşı, kötülüklere karşı mücadelesini, bir hayalin, bir rüyanın içinde görüyoruz.

Hikaye, Bereket Ana’nın rüyasıyla başlıyor. Hayatın iki kapısından ilkini, oğlunu dünyaya getirirken ve bu duyguyu yaşarken görüyoruz. Dünyaya gelen, hepimizin geldiği kapıdan geliyor ama bambaşka ruh kapıları açıyor hayatlarımıza.

    Bir ihtimaldim,bir olasılık.Kanalizasyon boşluğunda eriyip,yok olup gidebilirdim.Ama kendime, pardon kendim sandığım bir insan hormonuna yer bulabildim... Aaa!! Affedersiniz bulabildiğimi sandım.Yarıştım,beraber yetişseydik eğer gideceğimiz yere kardeşim olacaktı bir tanesi.Ama en kararlısıydım babamın milyonlarca sperminden.Daha annemin karnında öğrendim yarışmayı...

Annem iyi beslenemedi, karınca kararınca geçindik. Bir zeytini bölüştük bazen. Annemin karnında öğrendim paylaşmayı. Doğdum sonra... Normal doğdum... Büyük acılarla. Normal doğum diyorlardı ama annem çok ağladı. Anormal bir isim koymuşlar sancılı doğumlara ve ilk nefes alışımda öğrendim yalan söylemeyi....

Bir süre babamla aynı memeyi paylaştım.Hemen hemen sekiz ay kadar sürdü.Yemek yedirdiler sonra.Hatırlıyorum da ilk yediğim yemek patates ezmesiydi."Patata ımkılle" diyorlardı Arapça’da.Bir şeyin birden fazla söylenişi varmış dil diyorlar buna...

Sanat sanat için mi, yoksa toplum için mi?”

Eskiden sorun buydu. Yani buydu sanatçının derdi… Sanatı ne için yaptıklarını tartışırdı sanatçılar… Kimine göre toplum olmadan sanat olamazdı.  İmkânsızdı! Yani birileri görmedikten, duymadıktan sonra, birine bir şey anlatamadıktan sonra ne anlamı vardı ki sanatın…

Şimdilerde ise“Globalleşen dünya” ile birlikte soru da sorun da değişiverdi : “ Sanat sanat için mi yoksa sanat para için mi?” diye sorar oldu sanatçılar… Bir anda çıkartılıverdi aradan toplum… “Ya sanatı sanat için yap, entel ol; ya da sanatı para için yap, zengin ol!” deniverdi gençlere, 1980 sonrasında her iş kolunda söylendiği gibi... Yaşam desturu olarak, kendi paçasını kurtarmayı edinen gençler için sanat; artık kendini, fikrini, ideolojisini, hayallerini, düşlerini, aşklarını ifade etmek için bir araç olmaktan çok şöhret ve paranın dayanılmaz hafifliği artık… Gençleri 1980 sonrası uygulanan sistemli politika buna sürükledi, peki kabul