Kişiliği oturmuş bir yetişkini birkaç saatlik tiyatro yaşantısıyla etkilemenin ve onu değiştirebilmenin olası olup olmadığı çağdaş tiyatro kuramcılarınca tartılmaktadır. Yetişkin izleyiciyi, dolayısıyla toplumu, tiyatro yoluyla etkileyip değiştirmenin mümkün olup olmadığı tartışıladursun, tiyatronun bu görevini çocuk tiyatrosu yoluyla gerçekleştirmesi olasıdır. Yani Bertold Brecht’in dediği gibi tiyatronun bir değiştirme gücünden söz edeceksek, çocuk tiyatrosu için bu yüzde yüz geçerli olsa gerek. Yaşam denen zorlu yolu henüz yeni adımlamakta olan çocuklarımızın önlerine çıkacak engelleri aşmalarına yardımcı olmak, ayaklarına değerek canlarını acıtacak taşları ayıklamak, böylece daha az zarar görerek büyümelerini sağlamak için tiyatroyu etkili bir araç olarak kullanmak olasıdır.

Çocuk tiyatrosu yoluyla henüz gelişmekte olan genç birey, istenen yolda geliştirilip değiştirilebilir ve geleceğin toplumu kısa değilse de uzun vadede yaratılabilir. Yanlış uygulamalar sonucu çocuğun tiyatrodan yarar değil zarar görebileceği de göz önünde tutulmalıdır. Bu nedenledir ki çocuk tiyatrosu, yetişkinlere yönelik tiyatrodan çok daha titizlik ve sorumluluk gerektiren bir iştir.

Uç bir ifadeyle söylemek gerekirse “sahneye çıkmak bir iddiadır”. Çocuk tiyatrosu yapmak ise başlı başına bir iddiadır. Ve her iddialı işte olduğu gibi profesyonelliği, uzmanlaşmayı gerektirir. Mesleki süreçte bir heves, bir deney, başlangıç ya da sıçrama tahtası değil; bir hedef ve bilinçli bir seçim olmalıdır.

Adana’mız, bu açıdan pek çok kenti kıskandıracak potansiyeliyle oldukça şanslı görünmektedir. Zira henüz kurumsal kimliğini oluşturamamış olmakla birlikte yıllardır yerleşik olarak çalışmalarını yürüten ve kökleşmekte olan tiyatro oluşumlarına sahip.  Muhittin Yeşilova’nın sahibi olduğu Adana Gösteri Sanatları Merkezi bunların başında gelmektedir. Kuruluşundan bu yana yirmi beş yılını geride bırakan bu tiyatromuz, her yıl yetişkinler için hazırladığı oyunların yanında birden fazla çocuk oyunuyla izleyicisinin karşısına çıkmaktadır. Mevcut diğer topluluklarda bulunan pek çok oyuncunun yetişmesinde de payı bulunan tiyatromuz, bu bakımdan da bir merkez durumundadır. Bu sezon Feridun Yıldırım’ın yönettiği “Ayının Fendi Avcıyı Yendi”, “Bizimkiler Trafikte”,  “Canlanan Masallar” adlı çocuk oyunlarını oynayan topluluk, kuruluşundan bu yana Reşatbey semti Gençlik Stadı karşısında bulunan bir bodrum katında yerleşik olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

Kuruluşu daha eskiye uzanmakla birlikte 2000 yılından bu yana kendisine ait yerleşik salonunda çalışmalarına devam eden Kaktüs Çocuk Tiyatrosu da düzenli olarak çocuk izleyicileri için temsiller veren tiyatrolarımızdan bir diğeri. Atatürk Caddesi üzerinde bulunan bir binanın birinci katında bulunan tiyatromuz, bu yıl tiyatro sahibi Hakan Hançerli’nin yazıp yönettiği “Alibaba’nın Çiftliği”, “Arı Maya”, “Tavşan Kral” adlı üç çocuk oyununu dönüşümlü olarak sunuyor.

Düzenli olarak çocuk oyunu temsilleri veren yerleşik tiyatrolarımızdan bir diğeri de Aşken Sahnesi Masal Evi. Tiyatro yaşamında beşinci yılını geride bırakan Hüseyin Akşen’in kuruculuğunu yaptığı topluluk, bir yıldır yeni sahibi Gökhan Okşar yönetiminde çalışmalarını sürdürüyor. Galerya İş Merkezi içerisinde bulunan yerleşik salonlarında oyunlarını sergileyen tiyatro, bu yıl “Okyanuslar Ülkesi”, “Unutulan Kahramanlar” adlı oyunları sergiliyor.

Adana’daki yerleşik çocuk tiyatroları halkasına katılan son topluluk ise “Sevgi Parkı” ve “Beceriksiz Palyaço”, adlı oyunlarla bu yıl ilk kez seyircisiyle buluşan Adonis Sanat Merkezi. Barajyolu caddesinde bulunan salonlarında çalışmalarına başlayan topluluk da sürekliliği olan yerleşik tiyatrolarımızdan olmaya aday görünüyor.

Seyhan Belediye Şehir Tiyatrosu, bu güne dek yazlık sahnesi olan Doğalpark Açıkhava sahnesinde yürüttüğü çalışmalarını, tamamlanmakta olan Kültür Merkezi’nde de sürdürmeye devam edecek.

Bu yıl gerçekleştiremese de Devlet Tiyatromuz da önümüzdeki sezonlarda her dönem bir çocuk oyununu izleyicisiyle buluşturacaktır. 

Çocuk tiyatrosu yapmak, sorumluluk almaktır. Hep söylenen bir sözdür: “Çocuk, henüz yazılmamış beyaz bir sayfadır.” İşte bu bembeyaz sayfaya yazılacak her satırda, çizilecek her çizgide kalem sahibinin sorumluluğu bulunmaktadır. Çünkü her bir kalem oynatmada, söylenecek her doğru ya da yanlış sözde, geleceğin yetişkin bireyi inşa edilmektedir. Çocuğa sahneden aktarılan her şey, onun kişiliğini iyi ya da kötü yönde belirlemekte; onu var eden yapı taşlarını oluşturmaktadır. Henüz oluşum halindeki bu insana atılan her çizgide yazar, yönetmen, oyuncu, tasarımcı ve tüm diğer ilgili faktörlerin sorumluluğu bulunmaktadır. Bu sorumluluğun gereğini yerine getirmek, çocuk tiyatrosu icra edenler için kaçınılmaz bir borçtur. Bu gerçek, “çocuk tiyatrosu” yapma sorumluluğu alan her tiyatro adamının bilincinde yer alan temel kabul olmalıdır.

Turgut BAĞIR
Çukurova Üniversitesi Devlet Konservatuarı
Sahne Sanatları Bölümü
Oyunculuk Anasanat Dalı
Öğretim Elemanı